Kennisbank — Verdieping
Van positief tekort tot noodsituaties: een volledig overzicht van alle typen onbalans en de bijbehorende regeltoestanden.
De twee hoofdtypen
Het systeem is kort wanneer er minder elektriciteit wordt geproduceerd dan verbruikt. De netfrequentie daalt onder 50 Hz.
TenneT moet opregelen: meer productie activeren of vraag reduceren.
Effect op onbalansprijs:
Het systeem is lang wanneer er meer elektriciteit wordt geproduceerd dan verbruikt. De netfrequentie stijgt boven 50 Hz.
TenneT moet afregelen: productie terugschroeven of vraag verhogen.
Effect op onbalansprijs:
BRP niveau
Naast de systeemonbalans, heeft elke BRP ook een portfolio-onbalans: de afwijking van zijn eigen programma.
| Asset | Programma | Werkelijk | Δ Onbalans |
|---|---|---|---|
| Windpark Noord | +120 MW | +95 MW | −25 MW |
| Zonnedak Zuid | +40 MW | +52 MW | +12 MW |
| Fabriek A (afname) | −80 MW | −74 MW | +6 MW |
| Portfolio totaal | +80 MW | +73 MW | −7 MW |
In dit voorbeeld produceerde het windpark minder dan verwacht. De portfolio-onbalans is −7 MW, wat kosten oplevert als het systeem ook kort is.
BRP kort + Systeem kort
❌ Betalen (verhoogt tekort)
BRP lang + Systeem lang
❌ Betalen (vergroot overschot)
BRP lang + Systeem kort
✅ Ontvangen (lost tekort op)
BRP kort + Systeem lang
✅ Ontvangen (lost overschot op)
De onderste twee scenario's zijn de basis van passieve balancering: bewust afwijken in de tegengestelde richting van het systeem om te verdienen.
Ernst van de onbalans
TenneT werkt met drie niveaus van urgentie. Elke regeltoestand heeft andere balanceringstools, prijsniveaus en gevolgen voor marktdeelnemers.
Het systeem functioneert normaal. De reservecapaciteit (aFRR) is voldoende om de onbalans te corrigeren.
Onbalansprijs (indicatief)
10–80 €/MWh
Responsetijd
< 30 seconden
Balanceringstool
aFRR (automatisch)
De automatische reserves (aFRR) zijn uitgeput. TenneT activeert handmatige reserves (mFRR). Hogere prijzen.
Onbalansprijs (indicatief)
80–300+ €/MWh
Responsetijd
< 15 minuten
Balanceringstool
mFRR (handmatig)
Alle reguliere reserves zijn uitgeput. Noodmaatregelen worden ingezet. Extreme prijzen en systeemdreigingen.
Onbalansprijs (indicatief)
−500 tot +1500 €/MWh
Responsetijd
Directe actie vereist
Balanceringstool
Noodvermogen / RR
Balanceringstools
Frequency Containment Reserve
Automatisch activerende reserve die de frequentie stabiliseert binnen ±0,2 Hz van 50 Hz.
Automatic Freq. Restoration Reserve
Automatische reserves die de frequentie herstellen naar 50 Hz na een storing. Basis van RT 1.
Manual Freq. Restoration Reserve
Handmatige reserves voor grotere balanceringsbehoeften. Ingezet bij RT 2 en hogere onbalansen.