Wanneer vraag en aanbod van elektriciteit niet in evenwicht zijn, ontstaat onbalans. Leer hoe het systeem werkt, wie de verantwoordelijke partijen zijn, en speel de simulatie om de gevolgen te begrijpen.
Introductie
Het elektriciteitsnet vereist een voortdurend evenwicht tussen productie en verbruik. Op het moment dat die balans verstoord raakt — door een windstoot, een bewolkte dag, of een plotselinge industriële piek — spreken we van onbalans.
TenneT, de Nederlandse Transmission System Operator, is verantwoordelijk voor het herstellen van deze balans. Dat doet ze via de onbalansmarkt, waarbij partijen financieel gestimuleerd worden om de balans te ondersteunen.
Elke partij met een aansluiting op het net heeft balansverantwoordelijkheid. Afwijkingen van de voorspelling worden verrekend via de onbalansprijs.
De drie pijlers
Van programmaverantwoordelijkheid tot balanceringsenergie: de drie sleutelconcepten.
Elke BRP (Balansverantwoordelijke Partij) dient dagelijks een verwachting in bij TenneT over productie en verbruik per kwartier. Dit heet het energieprogramma.
Meer over PVP →Wanneer de werkelijke productie of het verbruik afwijkt van het programma, ontstaat portfolioonbalans. Dit beïnvloedt de totale systeemonbalans.
Soorten onbalans →TenneT schakelt flexibel vermogen in via aFRR en mFRR om de frequentie te herstellen. De kosten worden via de onbalansprijs verrekend.
De onbalansmarkt →Regeltoestanden
TenneT werkt met drie regeltoestanden (RT) die de ernst van de onbalans aangeven. Hoe hoger de regeltoestand, hoe duurder de correctie en hoe meer flexibel vermogen wordt ingezet.
Reguliere balancering met aFRR reserves. Frequentie binnen ±0,2 Hz.
Uitputting van aFRR-reserves. mFRR wordt ingezet. Hogere onbalansprijs.
Alle reserves uitgeput. Noodvermogen actief. Extreem hoge prijzen mogelijk.
Interactieve tool
Ervaar zelf hoe onbalans werkt. Stel een windpark in, pas de weersvoorspelling aan, en zie wat er met de onbalansprijs en uw balansrekening gebeurt.
Stel windproductie, zonnestroom en verbruik in — en zie direct de onbalanskosten en systeemimpact.
De partijen
Van TenneT tot de eindafnemer — iedereen heeft een verantwoordelijkheid.
Landelijk netbeheerder. Verantwoordelijk voor de 50 Hz frequentie en de systeembalans.
Balansverantwoordelijke Partij. Dient programma in en betaalt onbalanskosten bij afwijking.
Balancing Service Provider. Biedt flexibel vermogen aan TenneT (batterijen, windparken, etc.).
Iedereen met een aansluiting. Draagt bij aan de balans via het energieprogramma van de BRP.
Eigenaren van zonnepanelen en windturbines met een grote aansluiting dragen ook balansverantwoordelijkheid. Via hun BRP worden hun prognoses doorgegeven aan TenneT.
Bekijk de actuele invoedings- en afnameprijzen, geactiveerde regelenergie en de systeemonbalans. Data rechtstreeks via TenneT / Tenergy Services.